Diagnostiek en onderzoek

Inzicht in specifieke leer- en gedragsproblemen

Leerkrachten en interne begeleiders hebben geregeld vragen over de ontwikkeling van
hun leerlingen. Extra hulp en begeleiding in de school hebben te weinig effect gehad.
Met diagnostiek en onderzoek bouwen we een breder beeld op van de leerling.
De Begeleidingsdienst beschikt over een team van gespecialiseerde en goed
opgeleide onderzoekers: (Gz-)psychologen en orthopedagogen met leerproblemen
als specialisatie. Zij geven vanuit het vrijeschoolonderwijs en het antroposofische
mensbeeld een nog bredere betekenis aan de diagnostiek.
Wanneer een leerling-onderzoek aanvragen?
• bij een vermoeden van structurele leerproblemen;
• als extra hulp - in de klas of bij de remedial teacher - onvoldoende helpt;
• bij sociale en emotionele problemen;
• bij gedragsproblemen;
• als een kind een dyslexieverklaring nodig heeft voor het vervolgonderwijs;
• als een schoolverlateradvies moet worden aangevuld met een intelligentietest.

Handelingsgerichte procesdiagnostiek

Meekijken met leerkracht, ouders en kind

Bij handelingsgerichte procesdiagnostiek kijkt onze psycholoog mee met de
leerkracht, de interne begeleider, de ouders en het kind. Onder haar deskundige
begeleiding en op basis van een gedegen onderzoek, ontstaat voor alle betrokkenen
inzicht in de probleemsituatie. Met de psycholoog zoeken de partijen naar de kansen
voor dit kind op deze school.
Daarbij let de psycholoog vooral op: leerling-kenmerken, omgevingskenmerken
binnen de school en omgevingskenmerken buiten de school. Binnen deze gebieden
zoekt de psycholoog naar ‘meewerkende factoren’ en naar ‘risicofactoren’. Zo komt
u samen op een heldere manier tot een concreet plan van aanpak dat partijen (deels)
ook zelf uitvoeren.

Consultatieve leerlingbegeleiding

Leerkracht en begeleider werken samen

Consultatieve leerlingbegeleiding (CLB) levert een bijdrage aan het realiseren van
adaptief onderwijs. Het is een afsprakenmodel, die de samenwerking regelt tussen
leerkracht en begeleider. Doel is de professionalisering van leerkrachten. CLB
ondersteunt de leerkracht bij het oplossen van werkproblemen met betrekking tot de
zorg voor leerlingen met leer- of gedragsproblemen.
Kernpunten van CLB zijn:
• aanpak tastbare problemen in de onderwijsleersituatie;
• bij analyse onderscheid maken tussen directe en indirecte factoren;
• interventies primair zoeken in directe factoren;
• interventies op elkaar afstemmen met als doel: wat kan ik veranderen van
vandaag op morgen.
Vanuit de vrijeschool pedagogiek kunnen leerkrachten bij directe factoren letten op
aard, conditie en gemoed van leerlingen als oriëntatie bij interventies die nodig zijn
voor dit bepaalde kind.

U leert bij consultatieve leerlingbegeleiding in eerste instantie een globale afbakening
te maken van de problemen bij een kind. Dan kiest u een prioriteit, waarna u dit
probleem nader specificeert. De volgende dag gaat u aan de slag met dit vraagstuk bij
uw leerling.

Individuele leerlijnen

Leren naar capaciteit

De Begeleidingsdienst heeft samen met intern begeleiders een protocol opgesteld voor
het opstellen van individuele leerlijnen.
We spreken van een individuele leerlijn als een kind onderwijs krijgt dat past bij de
eigen capaciteiten. Dit aanbod is er op gericht de leerling al die kerndoelen te laten
behalen die binnen zijn of haar mogelijkheden liggen, maar niet alle einddoelen voor
het basisonderwijs. Het onderwijsaanbod wordt hiertoe aangepast.
Een leerlijn geeft specifiek doel en inhoud aan van wat kinderen moeten leren en welk
onderwijs daarvoor nodig is.
Als een leerling in de klas niet meekomt en als handelingsplannen structureel nodig
zijn, dan is een aparte leerlijn op zijn plaats. Vaak is dan sprake van cognitieve
zwakte, maar het kan juist ook gelden voor begaafde leerlingen.
De leerling volgt zijn eigen leerlijn en neemt hiermee meestal afstand van het
programma in de klas. Binnen de leerlijn is altijd aandacht voor beschermende en
compenserende factoren en de risico’s en belemmerende omstandigheden.
De Inspectie van het Onderwijs heeft het protocol in grote lijnen goedgekeurd en is
toe te passen binnen de vrijeschool.
U kunt dit protocol verkrijgen bij de Begeleidingsdienst en/of samen met een
schoolpsycholoog of onderwijsadviseur kijken hoe u de individuele leerlijn kunt
inzetten op uw school.

1-zorgroute

Vroegtijdig signaleren

De 1-zorgroute richt zich op gemeenschappelijke afspraken over:
• ketenmanagement;
• gemeenschappelijke uitgangspunten;
• onderwijsbehoefte;
• begeleidingsbehoefte;
• samenwerking;
• samenwerking in de regio;
• passende onderwijsarrangementen.
Deze route heeft consequenties voor in de school, maar ook voor het bovenschoolse
kader.
De 1-zorgroute is gericht op vroegtijdige signalering én adequate begeleiding van
leerlingen met specifieke zorgbehoeften. Doel is een éénduidige zorgroute, waarin
alle betrokkenen de beslismomenten en de te nemen stappen transparant op elkaar
hebben afgestemd (ketenmanagement).

De meerwaarde van de 1-zorgroute is:
• tijdig signaleren van specifieke onderwijsbehoeften;
• benoemen van onderwijsbehoeften;
• verbeteren kwaliteit onderwijszorg;
• doelgericht werken met leerlijnen;
• vergroten professionaliteit ;
• versterken klassenmanagement bij uitvoering groepsplan.
Randvoorwaarden zijn:
• draagvlak in team;
• zorgvuldige intake in school;
• aansturing schoolleider zowel inhoudelijk als organisatorisch;
• systematisch monitoren kwaliteit;
• externe begeleiding;
• professionalisering en coaching leerkrachten.
De Begeleidingsdienst voor vrije scholen kan uw school op verschillende onderdelen
van deze 1-zorgroute ondersteunen en begeleiden. Een voorbeeld van deze
begeleiding kan zijn de ondersteuning bij het maken van groepsplannen.
De route is totaal afgestemd op het Handelingsgericht werken (HGW). Het maken van
groepsplannen is daarvan een belangrijk onderdeel.
Binnen het HGW gaan we uit van vier belangrijke stappen:
Signaleren:
• Evalueren groepsplan en verzamelen leerlingengegevens in groepsoverzicht;
• Signaleren van leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften.
Begrijpen:
• Benoemen van specifieke onderwijsbehoeften van leerlingen.
Plannen:
• Opstellen van het groepsplan;
• Clusteren van leerlingen met vergelijkbare onderwijsbehoeften.
Realiseren:
• Uitvoeren van het groepsplan.
In een gesprek kunnen we kijken waar eventuele knelpunten liggen en waar ingestapt
moet worden binnen de 1-zorg route.
Dyslexieonderzoek
Dyslexieonderzoek en –behandeling wordt vergoedt door de zorgverzekering als aan
een aantal voorwaarden wordt voldaan. De ernst van de dyslexie, het zogenoemde
enkelvoudig karakter ervan en de leeftijd van de leerling spelen daarbij een
belangrijke rol. De Begeleidingsdienst kan deze diagnose en behandeling uitvoeren.
We werken daarbij volgens de richtlijnen van Onderwijszorg Nederland.
Meer informatie
Voor meer informatie over onze leerling-onderzoeken en over de diagnose en
behandeling van dyslexie: kijk op onze website of bestel de brochure Diagnostiek
en onderzoek.
U vindt daar informatie over:
• hoe je een leerling-onderzoek kunt aanvragen;
• verschillende soorten onderzoeken;
• verschillende werkwijzen;
• dyslexieonderzoek- en behandeling;
• kosten.